İngilizlerin ve Şah’ın Gölgesinde Bahtiyari Aşireti;İran'da Petrol, İktidar ve Yerel Güç

Bu çalışma, İran tarihinin hem iç hem de dış politika dinamiklerini anlamak açısından kritik öneme sahip olan Bahtiyari aşireti ve bu aşiretin İngiltere ile kurduğu ilişkiler üzerine odaklanmaktadır. 19 yüzyılın sonlarından 20 yüzyılın ilk çeyreğine kadar süren süreçte, İran'da petrolün keşfi ve işletilmesi, yalnızca ekonomik bir gelişme olarak değil; aynı zamanda yerel aşiretlerin siyasi, sosyal ve stratejik rollerini yeniden şekillendiren bir olgu olarak ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, Bahtiyari aşireti, hem bölgesel özerk yapısı hem de güçlü askeri ve ekonomik kapasitesiyle ulusal ve uluslararası güç dengelerini etkileyen önemli bir aktör olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, Bahtiyari aşiretinin tarihsel arka planı, sosyo-politik örgütlenme biçimi ve ekonomik faaliyetleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Özellikle Heft-Leng ve Çehar-Leng kolları üzerinden aşiret içi hiyerarşi, liderlik yapısı ve hanedanların tarihsel sürekliliği incelenmiş; aşiretin ekonomik ve askerî gücünün bölgesel ve ulusal siyasette nasıl bir belirleyici unsur olduğu ortaya konmuştur. Aynı zamanda, İngiltere ile kurulan stratejik ilişkiler ve bu ilişkilerin petrol süreci üzerindeki etkileri, yerel güç dengeleri ve merkezi otorite ile olan etkileşimler bağlamında değerlendirilmiştir. Meşrutiyet ve Pehlevî dönemlerindeki siyasi ve toplumsal dönüşümler, aşiretin konumunu ve rolünü anlamak açısından kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Bu araştırmanın temel amacı, Bahtiyari aşiretinin aşiret içi dengeleri, ekonomik çıkarları ve uluslararası ilişkilerle kurduğu karmaşık bağlantıları ortaya koymak ve bu bağlamda İran tarihinin hem bölgesel hem de ulusal boyutlarını daha iyi anlamaya katkı sağlamaktır. Çalışma, aynı zamanda, petrolün keşfiyle başlayan ekonomik dönüşümlerin ve merkeziyetçi devlet politikalarının aşiretler üzerindeki etkilerini değerlendiren bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir. Böylece, yeni araştırmalar ışığında, Bahtiyari aşiretinin İran'daki siyasal, ekonomik ve toplumsal rolü bütüncül bir bakış açısıyla ortaya konmaktadır. Araştırma sürecinde, hem yerel kaynaklar hem de uluslararası kaynaklar incelenmiş; tarihî olaylar, siyasi aktörler ve ekonomik gelişmeler arasındaki ilişkiler sistematik bir şekilde analiz edilmiştir. Çalışma, hem akademik araştırmacılar hem de İran tarihiyle ilgilenen okuyucular için yeni bir katkı sunmayı hedeflemektedir.