Bin Yıllık Emanet;Bilâd-ı Şam’da Türk Hâkimiyetinin Temelleri ve Haçlı Mücadelesi

Dr. Zafer Özdemir'in “Bin Yıllık Emanet” adlı eseri, Bilâd-ı Şam coğrafyasında (modern Suriye, İsrail, Filistin, Lübnan ve Ürdün) Türk hâkimiyetinin başlangıç dönemini ve Haçlı seferleriyle gerçekleştirilen büyük mücadeleyi kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Eser, Selçuklu Devleti'nin Horasan'da kuruluşu ve Dandanakan Zaferi ile başlayarak, Türkmen boylarının batıya yönelmesini ve bölgedeki ilk planlı yerleşim faaliyetlerini anlatır. Kitabın ilk bölümünde, 1070'li yıllarda Atsız Bey'in Kudüs ve Dımaşk'ı ele geçirmesiyle Türk varlığının bölgede nasıl kökleştiği ve Melik Tutuş döneminde Suriye Selçuklu Melikliği'nin kurumsal olarak tesisi detaylandırılır. Ancak Sultan Melikşah'ın vefatı sonrasında patlak veren taht kavgaları ve Halep ile Dımaşk arasındaki kardeşler arası rekabet (Rıdvan ve Dukak), bölgeyi siyasi bir parçalanmaya sürüklemiş; bu durum Haçlı istilası karşısında savunma reflekslerini felç etmiştir. İkinci bölümde, 1095'teki Clermont Konsili ile tetiklenen I. Haçlı Seferi'nin dini, siyasi ve sosyo-ekonomik dinamikleri ele alınır. Haçlıların Antakya'yı işgali ve Kudüs'te gerçekleştirdikleri emsalsiz katliamlar sonrasında bölgede kurulan Haçlı devletleri incelenir. Eser; Mevdud b. Altuntegin gibi Selçuklu komutanlarının Musul merkezli yürüttüğü cihadı, Müslüman emirler arasındaki derin güvensizliğin ve pragmatik ittifakların direnişi nasıl sekteye uğrattığını tarafsız bir dille analiz eder. Özetle bu çalışma, Türklerin Bilâd-ı Şam'daki bin yıllık mirasının köklerini aydınlatırken; Selçukluların Sünnî-İslam'ın hamisi olarak üstlendikleri misyonu ve Haçlılara karşı sergilenen direnişin tarihsel mukadderatını ortaya koymaktadır.